Andrzej Mendlewski

strona

BUDOWNICZY INSTRUMENTÓW

Urodzony:  1949 r. Poznań

Zamieszkały: Poznań

Andrzej Mendlewski urodził się 2 listopada 1949 roku w Poznaniu. Większość swojego czasu obecnie spędza jednak w Wielkiej Wsi pod Stęszewem. Z wykształcenia jest mechanikiem, z zainteresowań – budowniczym instrumentów muzycznych. Od 1974 roku zajmuje się wytwarzaniem wielkopolskich instrumentów ludowych: dud, kozłów białych i czarnych, sierszenek i mazanek. Techniki nauczył go teść, Stanisław Grocholski, któremu krótko po ślubie zaczął pomagać przy pracy. Na początku budowniczy dzielili się instrumentami: Andrzej Mendlewski robił mazanki, jego teść dudy, kozły natomiast robili wspólnie. To właśnie dzięki mazankom wygrał on swój pierwszy konkurs zorganizowany przez Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu. Z czasem twórca nauczył się wytwarzać wszystkie cztery typy instrumentów. Po śmierci teścia został jednym z nielicznych budowniczych instrumentów w Wielkopolsce. Umiejętności przekazał swojemu synowi, Bartoszowi, który jednak preferuję grę na dudach. Zna jednak podstawowe zasady konstrukcji, co jest ważne, ponieważ, jak zauważa Andrzej Mendlewski, nie ma żadnego zapisu ludowego ani artykułu, który określałby etapy ich budowy. Sam twórca posiada stare zapiski swojego teścia, z których czasami korzysta. Jednak według niego instrumenty ludowe cechuje brak sztywnych zasad i reguł dotyczących ich tworzenia i używania. W ludowych instrumentach nic nie musi – zauważa Mendlewski. Ważniejsza jest praktyka i doświadczenie, niż sama teoria.

Twórca nie ukrywa faktu, że w pracy pomaga mu jego wykształcenie mechanika. Dzięki temu już w szkole nauczył się techniki toczenia, lutowania czy frezowania, co okazało się być istotne przy budowie instrumentów muzycznych. To co je cechuje to mnogość wykorzystywanych materiałów. Jeśli chodzi o drewno, najchętniej korzysta on z drewna owocowego, najlepiej moreli, ponieważ jest twarda, niestety również trudno dostępna. Inne elementy wykonuje z brzozy (dymka) oraz sosny albo świerku (przedni róg przy dudach). Oprócz tego wykorzystuje blachę, którą sam szlifuje i kształtuje, skóry oraz rogów, a do szierszenek również pęcherzy. Jednak w dzisiejszych czasach trudno o solidne materiały potrzebne do wykonania dobrej jakości instrumentów. Pracuje w swojej pracowni, za domem. To tam trzyma wszystkie narzędzia, stare i nowe, niezbędne do pracy. Wykonanie szierszenek zajmuje mu około 3-4 dni, dud i kozłów około 3-4 tygodni, chociaż jeśli komuś bardzo zależy na czasie, jest w stanie je zrobić także w tydzień. Jak szacuje, jak dotąd wykonał około 170 sztuk dud, 23 kozły, 330 mazanki i kilkanaście sierszenek z pęcherza wołowego.

Mendlewski już w 1984 roku wstąpił do Stowarzyszenia Twórców Ludowych, a także był prezesem jego Wielkopolskiego Oddziału. Bardzo wcześnie zaczął także brać udział w wystawach i przeglądach instrumentów muzycznych i przeglądach. Zadebiutował w konkursie organizowanym przez Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu. Brał w nim udział corocznie, dopóki dopóty był organizowany. Współpracował z Cepelią i brał udział w organizowanych przez nią Konfrontacjach Kapel Dudziarskich. Po latach przerwy w Poznaniu wrócono do tradycji Konfrontacji, w których ponownie uczestniczy wraz z synem. Oboje biorą również corocznie udział w organizowanych przez Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu warsztatach dla muzyków i twórców instrumentów. Dodatkowo, uczestniczy również i innych imprezach, jak festiwal Wszystkie Mazurki Świata w Warszawie oraz w Targach Sztuki Ludowej w Kazimierzu Dolnym. Wykonywał instrumenty na zamówienia krajowe oraz zagraniczne, zarówno dla indywidualnych kolekcjonerów, jak i dla muzyków i zespołów. Jego prace znajdują się w Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejcherowie, a także w Kanadzie, Hiszpanii, Francji, Holandii i Argentynie.

W 2002 roku na XI Krajowym Zjeździe Stowarzyszenia Twórców Ludowych został wyróżnony dyplomem honorowym. Jest również stypendystą Ministra Kultury i bohaterem jednego z filmów zrealizowanego w ramach serii Śladami tradycyjnej kultury ludowej (Andrzej Mendlewski – budowniczy instrumentów muzycznych, 26 min.). W 2012 roku poprowadził warsztaty Szkoła budowy dud wielkopolskich i sierszeniek zorganizowane w ramach XI Konkursu Muzyki Ludowej w Kopanicy. Oprócz budowania instrumentów, Andrzej Mendlewski wraz z żoną zajmują się hodowlą psów rasowych. Wśród hodowanych przez nich wcześniej ras znalazły się czarne teriery, bernardyny, mastify tybetańskie, obecnie zaś buldogi francuskie.

Opr. M.Machowska

Reklamy